Co to jest probiotyk? Wszystko, co warto wiedzieć na początek
Człowiek od tysięcy lat korzysta z procesów fermentacji, choć przez większość historii nie wiedział, że odpowiadają za nie właśnie mikroorganizmy. Dzisiaj już wiemy, że wybrane szczepy bakterii i drożdży mogą- w określonych warunkach- wspierać nasze zdrowie, funkcjonowanie i ogólne samopoczucie.
Wokół pojęcia “probiotyk” narosło jednak wiele uproszczeń. Poniżej wyjaśniamy co to jest probiotyk, czy każda „dobra bakteria” zasługuje na tę nazwę i dlaczego dwa produkty określane jako probiotyki mogą działać zupełnie inaczej.
Czym jest probiotyk? Probiotyk- definicja
Hasło “probiotyk” jest dziś niemal wszechobecne: u lekarza, w reklamach, aptekach, social mediach czy zwykłych codziennych rozmowach. Łatwo odnieść wrażenie, że każdy wie co to jest, ale czy na pewno? Znaczenie słowa probiotyk jest bardzo precyzyjne:
Probiotyk to żywy mikroorganizm, który podany w odpowiedniej ilości wywiera korzystny wpływ na zdrowie gospodarza.
To definicja Międzynarodowego Stowarzyszenia Naukowego ds. Probiotyków i Prebiotyków (ISAPP), uznawana za standard naukowy.
W praktyce oznacza to, że probiotyk musi spełniać trzy warunki:
- być żywym mikroorganizmem w momencie podania,
- wywierać korzystny wpływ na zdrowie gospodarza,
- mieć działanie potwierdzone w badaniach naukowych.
Probiotyki a mikrobiota
Probiotyki najczęściej są kojarzone z jelitami. Nie bez powodu – to właśnie w układzie pokarmowym znajduje się największe skupisko mikroorganizmów tworzących mikrobiotę jelitową . Są odpowiedzialne za wytwarzanie między innymi: enzymów, hormonów i witamin, których niedobór może prowadzić do poważnych chorób. Mikroorganizmy mikrobioty jelitowej wspierają i stymulują układ odpornościowy do wytwarzania związków chemicznych(np. bakteriocyn) hamujących rozwój patogennych drobnoustrojów.
Szczepy bakterii probiotycznych
W przypadku probiotyków znaczenie ma nie tylko rodzaj i gatunek bakterii, ale przede wszystkim jego szczep, czyli najbardziej szczegółowy poziom identyfikacji mikroorganizmu. Kupując probiotyk, możesz zauważyć, że obok nazwy bakterii, na opakowaniu znajdują się dodatkowe litery lub cyfry, np. GG, SCD208 czy 299v. To są właśnie oznaczenia konkretnych szczepów danego gatunku.
W probiotykach nie bada się „bakterii ogólnie”. Badania zawsze dotyczą konkretnego szczepu. Dlatego dwa szczepy tego samego gatunku mogą różnić się właściwościami.
To ważna informacja, ponieważ pozwala sprawdzić, czy dany mikroorganizm na potwierdzone działanie.
Jak działają probiotyki?
Choć każdy szczep może działać inaczej, naukowcy opisali kilka głównych mechanizmów:
- wspieranie równowagi mikrobioty,
- konkurowanie z niepożądanymi drobnoustrojami,
- udział w utrzymaniu prawidłowej bariery jelitowej,
- wpływ na komunikację między mikroorganizmami a układem odpornościowym.
Nie każdy szczep wykorzystuje wszystkie te mechanizmy — właściwości probiotyku zawsze odnosimy do konkretnego szczepu.
Wykorzystanie probiotyków
Choć słowo „probiotyk” najczęściej pojawia się w kontekście zdrowia człowieka, pożyteczne mikroorganizmy znajdują zastosowanie w innych dziedzinach.
Działanie bakterii probiotycznych wykorzystuje się również m.in.:
- w hodowli zwierząt,
- w oczyszczaniu ścieków
- w rolnictwie,
- w produkcji żywności,
- w rozwiązaniach wspierających środowisko.
Zakres zastosowania zależy od rodzaju mikroorganizmów oraz celu, jaki mają spełniać. Łączy je jednak wspólna idea – wykorzystanie naturalnych procesów biologicznych zamiast ich zastępowania.
Najważniejsze informacje o probiotykach w skrócie
Probiotyk to żywy mikroorganizm o udokumentowanym korzystnym działaniu,
Nie każda bakteria jest probiotykiem,
Nie wszystkie probiotyki działają w taki sam sposób,
Probiotyk i mikrobiota to dwa różne pojęcia,
Świadomy wybór probiotyku warto rozpocząć od poznania podstaw – zrozumienia czym jest probiotyk, jak działa oraz dlaczego znaczenie ma konkretny szczep. Ta wiedza ułatwia podejmowanie decyzji dotyczących suplementacji probiotykiem.
Przejdź do strony głównejWróć do kategorii Aktualności